Çin Komünist Partisinin (ÇKP) 1949’da iktidarı ele geçirmesi ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etmesi üzerine Çan Kayşek liderliğindeki Çin Milliyetçi Partisi (Kuomintag) üyeleri, Tayvan’a yerleşip 1912’de kurulan “Çin Cumhuriyeti” iktidarının Ada’da devam ettiğini ileri sürerek bağımsızlık ilan etmişti.
Çin ve Tayvan o günden beri uyuşmazlık yaşamaya devam ediyor. Çin, Tayvan’ın kendi toprağı olduğunu sav ediyor. 1971’de BM Genel Konseyinde yapılan oylamada Pekin hükümetinin Çin’in tek legal temsilcisi kabul edilmesiyle Tayvan’ın milletlerarası pozisyonu belgisiz.
![](https://bilgininsan.com.tr/wp-content/uploads/2022/11/ukrayna-savasi-bitmeden-yeni-korku-cin-tehdit-etti-o-isim-gelirse-ciddi-sonuclari-olur-1-m3BbRUG5.jpg)
Tayvan, son günlerde artan Çin işgali dehşetiyle askeri hazırlıklarını hızlandırdı
TAYVAN’IN EN BÜYÜK DESTEKÇİSİ: ABD
Ancak Tayvan’ı bağımsız bir ülke olarak kabul eden ve diplomatik münasebet kuran birçok ülke var. Ve elbette Çin’in en büyük ‘düşmanı’ ABD bu ülkelerin başında geliyor.
Tayvan’ın diplomatik koruyucusu ve bir yandan da en büyük ekonomik destekçisi ABD yıllardır adaya silah, askeri gereç ve askeri eğitim yardımı yapıyor.
Bu durum, esasen tansiyonlu olan Çin-ABD ilgilerini birden fazla vakit kopma noktasına gelmesine neden olurken, hali hazırda yaşanan Ukrayna işgali ve Rusya tarafından yürütülen savaş Tayvan’da yıllardır süren Çin işgali ve büyük ölçekli savaş korkusunu ayyuka çıkarmış durumda.
Tayvan’ın son günlerde büyük ölçekli bir Çin işgaline karşı yaptığı devasa askeri hazırlık gazete manşetlerinde birinci sıralarda yer alırken ABD’den gelen haber tüm dehşetleri yine su yüzüne çıkardı.
![](https://bilgininsan.com.tr/wp-content/uploads/2022/11/ukrayna-savasi-bitmeden-yeni-korku-cin-tehdit-etti-o-isim-gelirse-ciddi-sonuclari-olur-2-tzdZixc7.jpg)
Tayvan’ın en büyük destekçisi ABD… Lakin Avustralya’da Pasifik Okyanusu kıyısında bulunması nedeniyle ihtilaftan etkilenen ülkeler ortasında ve sık sık Çin saldırısı ihtimali karşısında ABD ile bir ortada hareket ediyor
EN BÜYÜK DİPLOMATİK KRİZLERDEN BİRİ OLABİLİR!
ABD Temsilciler Meclisi Lideri Nancy Pelosi’nin, Tayvan gezisi planı Çin’i zahmetten çıkardı ve Beyaz Saray’da önemli bir jeopolitik probleme yol açtı. Pekala bu ne kadar büyük bir sorun?
Pazartesi günü Çin, Nancy Pelosi’nin önümüzdeki haftalarda Tayvan ziyaretine çıkması halinde, bunun “ciddi sonuçları” olacağı konusunda bir ihtar yaptı.
Politik sıralama bakımından ABD Liderinin akabinde ikinci sırada yer alan Pelosi, 1997’den bu yana kendi kendini yöneten adaya seyahat eden en yüksek rütbeli ABD siyasetçisi olacak.
Bununla birlikte Çin, kendi kendini yöneten Tayvan’ı, sonunda tekrar ülkenin bir modülü olacak ayrılıkçı bir eyalet olarak görüyor ve bunu başarmak için muhtemel güç kullanımı ihtimalini dışlamış değil.
Potansiyel seyahat yalnızca Pekin’i rahatsız etmekle kalmadı. Kulislerden yayılan söylentilere nazaran, Biden idaresi, kendi partisinin en kıymetli isimlerinden olan siyasetçiyi bu seyahatten vazgeçirmeye çalışıyor.
BIDEN: ORDU SEYAHATTEN RAHATSIZ
Geçen hafta ABD Lideri Joe Biden gazetecilere “Ordu bunun âlâ bir fikir olmadığını düşünüyor” dedi, fakat Beyaz Saray, bir yandan da, bu türlü bir seyahate karşı duran Çin telaffuzunu “Açıkça faydasız ve gereksiz” olarak nitelendirdi.
Dışişleri Bakanlığı, Pelosi’nin rastgele bir seyahat açıklaması yapmadığını ve ABD’nin Tayvan’a yaklaşımının değişmediğini söyledi.
![](https://bilgininsan.com.tr/wp-content/uploads/2022/11/ukrayna-savasi-bitmeden-yeni-korku-cin-tehdit-etti-o-isim-gelirse-ciddi-sonuclari-olur-3-iNTQDLLE.jpg)
Bugünlerde Covid-19’u atlatmaya uğraşan Biden, geçen hafta yaptığı açıklamada Pelosi’nin ziyaretiyle ilgili olumsuz açıklamalar yaptı
PELOSİ NEDEN TAYVAN’I ZİYARET ETMEK İSTİYOR?
ABD’de Tayvan için güçlü iki partili takviye var: Bunlardan biri Amerikan halkı ve oburu de ABD Kongresi.
Ve 35 yıla yayılan Kongre mesleği boyunca, Pelosi Çin’in en keskin eleştirmenlerinden biri oldu.
Nancy Pelosi, Çin’in insan hakları sicilini kınadı, demokrasi yanlısı muhaliflerle bir ortaya geldi ve bununla da yetinmeyip 1989 katliamının kurbanlarını anmak için Tiananmen Meydanı’nı ziyaret etti.
Öte yandan Pelosi’nin asıl planı nisan ayında Tayvan’ı ziyaret etmekti, fakat usta siyasetçi Covid-19’a yakalandı ve seyahat iptal edildi.
Pelosi, memleketler arası diplomatik krize yol açan seyahatin detaylarını tartışmayı reddetti, lakin geçen hafta “Tayvan’a dayanak göstermenin ABD için kıymetli olduğunu” söyledi.
![](https://bilgininsan.com.tr/wp-content/uploads/2022/11/ukrayna-savasi-bitmeden-yeni-korku-cin-tehdit-etti-o-isim-gelirse-ciddi-sonuclari-olur-4-jA5fiD4F.jpg)
Nancy Pelosi, ABD siyasetindeki en büyük Tayvan destekçilerinin başında geliyor
ÇİN ZİYARETE NEDEN KARŞI ÇIKIYOR?
Pekin, Tayvan’ı kendi toprakları olarak görüyor ve gerekirse onu zorla ilhak etme ihtimalini tekraren gündeme getirdi.
Çinli yetkililer, Taipei ve Washington ortasında artan diplomatik angajman olarak gördükleri şeye öfkelerini lisana getirdiler. Bunda, nisan ayında altı ABD’li milletvekilinin adaya sürpriz bir ziyarettew bulunması da tesirli oldu.
Çin dışişleri bakanlığı sözcüsü Zhao Lijian, pazartesi günü, Pelosi’nin ziyaretine devam etmesi halinde ülkesinin “sert ve kararlı önlemler” alacağı konusunda ihtar yaptı “Ve tüm önemli sonuçlardan ABD sorumlu olacak” dedi.
Çin savunma bakanlığının bir sözcüsü, askeri bir cevabın bile olabileceğini öne sürüyor üzereydi.
Albay Tan Kefei, China Daily’ye verdiği demeçte, “ABD tarafı devam etmekte ısrar ederse, Çin ordusu asla boş durmayacak ve rastgele bir dış müdahaleyi ve ‘Tayvan’ın bağımsızlığı’ için ayrılıkçı teşebbüsleri engellemek için güçlü tedbirler alacaktır.”
![](https://bilgininsan.com.tr/wp-content/uploads/2022/11/ukrayna-savasi-bitmeden-yeni-korku-cin-tehdit-etti-o-isim-gelirse-ciddi-sonuclari-olur-5-ZpUQrMLq.jpg)
Çin ve Tayvan karşılıklı olarak daima askeri tatbikat düzenleyip birbirlerine gözdağı veriyor
YOLCULUK TANSİYONU NASIL YÜKSELTEBİLİR?
Bu yıl yapılacak parti kongresinde Çin Komünist Partisi, Xi Jinping’i daha evvel görülmemiş bir takviyeyle üçüncü devir için lider olarak tekrar seçmeye hazırlanıyor.
Başkan Xi ile en son mart ayında görüşen Lider Biden, önümüzdeki birkaç gün içinde Xi ile, Tayvan ve başka ‘gerginlik yaratan sorunlar’ da dahil olmak üzere bir dizi mevzuda telefonda konuşacaklarını söyledi.
Bu davet, ABD yetkililerinin Asya-Pasifik bölgesinde Çin askeri yığınağı ve Güney Çin Denizi’nde ‘saldırgan ve sorumsuz davranış’ konusunda ikazlar yaptığı bir sırada yapıldı ve bu yüzden dikkat çekti.
Pelosi’nin ziyareti üzerine misilleme tehditleri, Çin’in muhtemel yansısı konusunda kaygıları artırdı.
Dönemin ABD Sıhhat Bakanı Alex Azar 2020’de Tayvan’a uçtuğunda, Çin hava kuvvetleri jetleri, ada ile dev komşusu ortasındaki dar su yolu olan Tayvan Boğazı’nın orta çizgisini, Taipei’nin füzelerinin menzili içinde geçti.
Geçen hafta, Çin’in devlet tarafından işletilen Küresel Times gazetesinin eski editörü, Pelosi için ‘şok edici bir askeri tepki’ olabileceğini öne sürdü.
![](https://bilgininsan.com.tr/wp-content/uploads/2022/11/ukrayna-savasi-bitmeden-yeni-korku-cin-tehdit-etti-o-isim-gelirse-ciddi-sonuclari-olur-6-qdt7xTjj.jpg)
Tayvan’da düzenlenen bir askeri tatbikat sırasında askerler sivilleri bölgeden uzaklaştırıyor
“BİR BİRİNCİ YAŞANABİLİR”
Hu Xijin, “Pelosi Tayvan’ı ziyaret ederse, [Halk Kurtuluş Ordusu] askeri uçakları Pelosi’nin adaya girmek için bindiği uçağına eşlik edecek ve anakaradan askeri uçaklarla adanın üzerinden birinci kere tarihi bir geçiş yapacak” dedi.
Şimdiye kadar Washington’un ‘stratejik belirsizlik’ siyaseti, ABD’nin adaya büyük çaplı bir hücum olması durumunda Tayvan’ı nasıl savunacağı yahut nasıl koruyacağı konusunda kasıtlı olarak belirsizlik yaratmak için kullanılıyordu.
Beyaz Saray idaresinin Pelosi ziyareti gerçekleşir ve Çin buna karşılık verirse alacağı durum ise şimdiden hem büyük bir merak hem de endişe yarattı…